Eprace.net - Materiały » Wypracowania » „Historia chrześcijaństwa od I do IV wieku naszej ery”

Historia chrześcijaństwa to temat bardzo obszerny. Chrześcijaństwo narodziło się wraz z  publicznym nauczeniem Jezusa gdy miał on ok. 30 lat, które rozpoczęło się gdy Jan Chrzciciel ochrzcił go w rzece Jordan. Historia chrześcijan ma więc już ok. 2000 lat i na chwilę obecną jest to najpopularniejsza religia świata. Skupię się jednak na wydarzeniach i ludziach związanych z chrześcijaństwem wyłącznie z czasów antycznych.

            Założycielem chrześcijaństwa był Jezus Chrystus. Dla chrześcijan syn Boga i zbawiciel. Zdania są podzielone co do miejsca jego narodzin. Według Ewangelii w Betlejem według historyków w Nazarecie, skąd pochodził jego ojciec Józef. Co do jego rodowodu Biblia podaje sprzeczne informacje.  Narodzenie Chrystusa nastąpiło wg Biblii w jaskini, jego matka Maryja urodziła mając 14 lat. Józef i Maryja po paru dniach po narodzinach uciekli z Betlejem przed królem Herodem, który kazał zabijać niemowlęta (tzw. rzeź niewiniątek). Podróżowali na południe w stronę Egiptu. Ucieczka trwała od kilku tygodni do kilku miesięcy gdyż śmierć Heroda następuje niedługo po narodzinach Jezusa. Osiedlili się w Nazarecie Jako młody chłopak pracował wraz z ojcem jako cieśla. Jako chłopiec odbył pielgrzymkę do Jerozolimy. Po pielgrzymce i tygodniu modlitw Jezus 3 dni pozostaje w świątyni i wysłuchuje nauk. Gdy Józef umarł Jezus prawdopodobnie miał 19 lat. Przejął warsztat, pracował, często bywał w świątyni i modlił się. Jako dojrzały już człowiek przyjął chrzest, któremu udzielił mu          Jan Chrzciciel, jego krewny. Chrzcząc Jezusa, stwierdził publicznie, że jest on oczekiwanym przez Żydów Mesjaszem i jednocześnie Synem Bożym. W czasie chrztu na Jezusa wg Biblii zstąpił Duch Święty w postaci gołębicy. Po chrzcie pości 40 dni. Podróżował. Z otoczenie Jana Chrzciciela Jezus wybiera pierwszych uczniów. Wg chrześcijan był on cudotwórcą między innymi dzięki opisanej w Biblii przemianie wody w wino, uzdrawianiu chorych, rozmnażaniu jedzenia i chodzeniu po wodzie, wskrzeszaniu zmarłego. Nauczał swoich uczniów, najbliżsi nazywali się apostołowie (gr. apostolos – wysłannik) było ich 12. Znaleźli się ludzie, którzy uznali Jezusa za heretyka. Przeciwnicy Jezusa (starszyzna żydowska z  Sanhedrynem na czele) zaprowadzili go do Poncjusza Piłata (rzymski namiestnik Judei), który skazał go na śmierć mówiąc „ja umywam ręce”. Zrobił to ze względów politycznych, bo bał się buntu Żydów. Został ukrzyżowany. Według Biblii trzeciego dnia po złożeniu jego zwłok w kamiennym grobie zmartwychwstał.

Jezus nauczał, że najważniejszym przykazaniem jest miłować swojego Boga całym sercem i umysłem, a bliźniego swego jak siebie samego, przy czym bliźnim jest każdy człowiek; on sam jest Synem Bożym; dokona sądu nad światem; wiara w to, że jest on Synem Boga, posłuszeństwo i miłość do niego prowadzą do nowego narodzenia – narodzenia się w Królestwie Bożym.

            W starożytności powstały gminy chrześcijańskie. Pełniły funkcje dzisiejszych kościołów. Wierni gromadzili się tam by się modlić i uczestniczyć w sakramentach. Zbierali się tam ludzie z różnych warstw społecznych. Wyjątkowy charakter miała pierwsza wspólnota chrześcijańska, gmina jerozolimska. Jej członkowie starali się żyć według najradykalniejszych nakazów Jezusa, w ubóstwie i modlitwie. Największe gminy chrześcijańskie znajdowały się w Jerozolimie, Damaszku, Antiochii, Filipii, Efezie, Koryncie, Tesalonice i Rzymie. W gminach chrześcijańskich zaczęła się z czasem kształtować wewnętrzna hierarchia. Na początku rządzili nimi apostołowie bezpośrednio lub poprzez listy i posłańców.  W skład dawnej hierarchii chrześcijańskiej wchodzili prezbitrzy, czyli starsi, którzy pełnili funkcje kapłanów, diakoni(pomagali, towarzyszyli kapłanom), subdiakoni (dbali o święte naczynia i wyposażenie ołtarza), akolici (spełniali różne funkcje pomocnicze; jak dzisiejsi ministranci), egzorcyści(początkowo uzdrowiciele), lektorzy (czytali pisma, troszczyli się o księgi). Kapłani początkowo byli oni wybierali przez ogół członków gminy. W miarę  rozrostu gminy i powiększania się jej majątku, pojawił się człowiek który miał nią nadzorować – biskup. Stał się on głównym kierownikiem gminy. Prowadzenie gminy chrześcijańskiej było trudne, biorąc pod uwagę niechęć władz państwowych, jak i samego społeczeństwa.

            Opinie na temat obyczajów pierwszych chrześcijan są bardzo równe. Od świątobliwego życia po zgniliznę moralną. Alberta G. Hamman w swojej książce „Życie codzienne pierwszych chrześcijan” ukazuje pogląd, iż pierwsi chrześcijanie żyli w doskonałej równości, kobiety, niewolnicy, dzieci traktowani byli z godnością; przestrzegali wysokich norm moralnych; czystość obyczajów chrześcijan kontrastowała z zepsuciem pogan; pierwsi chrześcijanie żyli nadzieją na wieczność, na Zmartwychwstanie dlatego męczeństwo nie zabierało im nadziei; byli pełni radości w oczekiwaniu na przyjście Pana; chętnie udzielali gościny w swoich domach podróżującym współbraciom; pamiętali o gościnność i szacunku dla starszych; pamiętali o jałmużnie dla ubogich. Zaś apostoł Paweł pisze w swoich Listach do gminy korynckiej: „w ogóle słyszy się o nierządzie między wami, i to o takim, którego nie spotyka się nawet między poganami" w liście do chrześcijan z  gminy w Efezie prosi ich aby: „nie prowadzili więcej życia, jakie poganie w swej przewrotności prowadzą". Orygenes w swoich kazaniach ukazuje współczesnych sobie chrześcijan (ok. 250 r.) jako ludzi "pochłoniętych ziemskimi troskami i zaniedbujących uczestnictwo w nabożeństwach”.

Myślę, że prawda leży pośrodku. Zależało to od gminy i od ludzi, podobnie jak jest w czasach dzisiejszych.

            Za pierwszą mszę świętą uznaje się ostatnia wieczerzę, którą Jezus spożył z apostołami w przeddzień jego śmierci. Biblia pisze o niej: „A potem wziął kielich, odmówił modlitwę dziękczynną i powiedział: Weźcie go i podzielcie między siebie. Bo mówię wam, że odtąd już nie będę pił z owocu winnego szczepu, dopóki nie przyjdzie królestwo Boże. A potem wziąwszy chleb, odmówił dziękczynienie, połamał i rozdał go im mówiąc: To jest ciało moje wydane za was. Czyńcie to samo na moją pamiątkę. Podobnie po wieczerzy wziął kielich i powiedział: Ten kielich jest Nowym Przymierzem we krwi mojej, która będzie za was wylana...” Te słowa Jezusa do tej pory powtarzane są na współczesnym nabożeństwie katolickim. W gminach kultywowało się łamanie chleba i picie wina co jest obecne do dziś. W dawnych gminach chrześcijańskich chrzczono, bierzmowano, odprawiano msze, pojednywano pokutników, udzielano święceń, modlono się, śpiewano. Śpiew był naturalną formą modlitwy pierwszych wyznawców Chrystusa. Wzmianka w liście św. Jakuba: Spotkało kogoś z was nieszczęście? Niech się modli! Jest ktoś radośnie usposobiony? Niech śpiewa hymny!(Jk 5,13), pozwala domyślić się praktykowania przez chrześcijan również śpiewu domowego, poza oficjalnym kultem.

            W 66 roku wybuchło powstanie żydowskie, przeciwko sprawowania władzy nad Judeą przez Rzym. Powstanie wybuchło w Cezarei i szybko rozprzestrzeniło się na całą Judeę. Rzym zaczął wysyłać swoje legiony do stłumienia powstania. Bitwy były to często oblężenia, Żydzi chowali się za murami miast, gdy Rzymianie zaczęli wygrywać bitwy. Nie udało im się stworzyć regularnej armii. W 73 roku Rzymianie prowadzili oblężenie i zdobyli twierdzę Masada, co zakończyło się upadkiem powstania. W konsekwencji zginęło 1100000 ludzi 97000 Żydów trafiło do niewoli (dane starożytnego historyka Józefa Flawiusza). Jerozolima została zburzona a Świątynie Jerozolimska spalona. Książęta i przedstawicieli znakomitych judzkich rodów odesłano do Rzymu. Starszych wysłano do egipskich kopalń, a najsilniejszą młodzież rozdano po rzymskich prowincjach, aby występowała w cyrkach walcząc z dzikimi zwierzętami. Dzieci i kobiety sprzedano. Cesarz Wespazjan ogłosił Judeę swoją własnością prywatną i nakazał rzymskim urzędnikom rozprzedać ją małymi działkami.

Jerozolima została opisana w Apokalipsie św. Jana jako raj, dostępny jedynie wybranym, ozdobiony szlachetnymi kamieniami. Miasto to okala mur z 12 bramami (12 pokoleń Izraela) i 12 warstwami fundamentu (12 "apostołów Baranka"). Pośrodku znajduje się "tron Boga i Baranka", z którego wypływa "rzeka życia, lśniąca jak kryształ", a po obu brzegach rzeki stoi drzewo życia. Jerozolima to centrum 3 religii. Miasto święte dla Żydów, ponieważ król Salomon wybudował w niej świątynie na chwałę Jahwe. Ziemia święta dla chrześcijan, ponieważ w Jerozolimie działał i umarł Chrystus. Miejsce święte dla muzułmanów, ponieważ ze wzgórza świątyni wstąpił do nieba Mahomet. Św. Łukasz w swojej ewangelii zaczyna i kończy swoje opowiadanie o Jezusie w Jerozolimy czyli „od Jerozolimy do Jerozolimy”.

            Paweł z Tarsu był początkowo prześladowcą chrześcijan. Nawrócił się ok. 35 r. w drodze do Damaszku, usłyszawszy głos Chrystusa „Szawle, dlaczego mnie prześladujesz?”. Został ochrzczony w Damaszku przez Ananiasza chrześcijanina nawróconego z judaizmu. Chrześcijanie na początku traktowali go nie ufnie, widząc w nim swojego dawnego prześladowcę. Dzięki Barnabie przeniknął do nich, poznając nawet dwóch apostołów: Jakuba i Piotra. W 45 roku Paweł wraz z Barnabą wyruszył na swoją pierwszą podróż misyjną, łącznie odbył je 3. W trakcie podróży uzdrawiał opętanych, chrzcił nawróconych. Między jedną wyprawą a drugą Paweł wziął udział w soborze jerozolimskim, gdzie przeprowadził dyskusję dotyczącą zarysowującego się konfliktu między chrześcijanami pochodzenia żydowskiego a nawróconymi poganami. Umarł śmiercią męczeńską, prześladowany za panowania Nerona. Został ścięty (taki rodzaj egzekucji przysługiwał mu ze względu na rzymskie obywatelstwo; ludzie bez obywatelstwa rzymskiego byli krzyżowani)

Cytaty Pawła z Tarsu:

      Miłość cierpliwa jest, łaskawa jest. Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą; nie jest bezwstydna, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie pamięta złego; nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą.

      Nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj.

      Moc bowiem w słabości się doskonali.

            Pierwszymi prześladowcami chrześcijan byli Żydzi. Pierwsze prześladowania gminy chrześcijańskiej w Jerozolimie podjął król żydowski Herod Agryppa. Kazał stracić apostoła Jakuba Większego oraz uwięzić apostoła Piotra, któremu jednak udało się zbiec z więzienia. chrześcijanizm pochodził od judaizmu, Żydzi czuli się zaniepokojeni. Intensywne prześladowania chrześcijan przez Rzymian zaczęły od podpalenia Rzymu w 64 roku o które Neron posądził chrześcijan. Rzucano ich dzikim zwierzętom na arenę, palono, krzyżowano, biczowano lub wypędzano. Od tamtej pory fale prześladowań narastały. Zostały pisane anty chrześcijańskie pisma. Wyznawcy chrześcijaństwa i ich zwyczaje wzbudzały niechęć Rzymian przyzwyczajonych do swojej politeistycznej religii. Religia żydowska broniła się swoją starożytnością, chrześcijaństwo nie mogło pochwalić się taką metryką.

            Kiedy panowanie objął Konstantyn Wielki, gdy Imperium Rzymskie było już podzielone, a on władał częścią zachodnią. W roku 313 wydał edykt mediolański wraz z cesarzem wschodniej części Lucyniuszem. Ogłaszał on wolność wyznania w Cesarstwie Rzymskim. Od tej pory chrześcijanie bez przeszkód mogli wyznawać swoją religię. Na mocy edyktu nastąpił zwrot budynków i gruntów kościelnych gminom chrześcijańskim. „Gdy tak ja, cesarz Konstantyn Wielki, i jak również ja, cesarz Licyniusz August, zeszliśmy się szczęśliwie w Mediolanie i omawiali wszystko, co należy do pożytku oraz bezpieczeństwa publicznego, postanowiliśmy między innymi zarządzić to, cośmy dla wielu ludzi uważali za konieczne między innymi zarządzeniami, zdaniem naszym dla wielu ludzi korzystnymi, wydać przede wszystkim i to, które do czci bóstwa się odnosi, a mianowicie chrześcijanom i wszystkim dać zupełną wolność wyznawania religii, jaką kto zechce. W ten sposób bowiem bóstwo w swej niebieskiej siedzibie i dla nas, i dla wszystkich, którzy naszej poddani są władzy, zjednać będzie można i usposobić łaskawie. Ze zbawiennych więc i słusznych powodów postanowiliśmy powziąć uchwałę, że nikomu nie można zabronić swobody decyzji, czy myśl swą skłoni do wyznania chrześcijańskiego, czy do innej religii, którą sam za najodpowiedniejszą dla siebie uzna, a to dlatego, by najwyższe bóstwo, któremu cześć według swobodnego przekonania oddajemy, mogło nam we wszystkich okolicznościach okazać zwykłą swą względność i przychylność.”

319 rok - Cesarz Konstantyn Wielki ustanowił prawo zwalniające kler od płacenia podatków i służby w armii.

321rok - Edykt Konstantyna Wielkiego ustanawiający niedzielę dniem wolnym od pracy w urzędach, a także w rzemiośle i w handlu, natomiast nie zakazywał pracy w rolnictwie. Zarządzenie przesądziło o święceniu przez chrześcijan niedzieli (na pamiątkę zmartwychwstania) zamiast soboty (szabatu).

381rok - Chrześcijaństwo zostało uznane za religię panującą; religie pogańskie prześladowane.